اعتیاد

وقتی که از اعتیاد صحبت می‌کنیم، ذهن ما به سمت مواد مخدر، الکل یا حتی کارتن خواب‌هایی می‌رود که در خیابان و زیر پل‌ها پرسه می‌زنند. اما واقعیت این است که اعتیاد مفهومی عمیق‌تر و شخصی‌تر از چیزی است که در نگاه اول ممکن است به نظر برسد. اعتیاد فقط نوعی وابستگی نیست. بلکه پاسخی به یک درد درمان نشده است. در این محتوا با هم بررسی می‌کنیم که اعتیاد چیست و ریشه آن به چه چیزهایی برمی‌گردد. 

منشأ اعتیاد: دردهای بی پاسخ 

در هسته اصلی اعتیاد معمولاً یک زخم روانی یا احساسی التیام نیافته وجود دارد. زخمی که ممکن است در دوران کودکی نوجوانی یا بزرگسالی برای آن فرد شکل گرفته باشد. وقتی که یک کودک توجه، محبت یا امنیت عاطفی دریافت نکند، ممکن است بعدها برای التیام آن درد به سراغ جایگزین‌های دیگر برود. این جایگزین‌ها می‌توانند این موارد باشند؛ الکل، مواد مخدر، پرخوری، بی‌اشتهایی، روابط جنسی متعدد، تمایل به پورنوگرافی و حتی چیزهایی مثل کار زیاد یا مطالعه افراطی. اعتیاد فقط به مواد نبوده و گاهی یک رفتار نشانه اعتیاد است.

چرا برخی از افراد معتاد می‌شوند و برخی دیگر نه؟

در یک خانواده ممکن است فقط یکی از فرزندان به سمت اعتیاد برود. این به معنای خوب یا بد بودن خانواده نیست. بلکه به معنای تجربه شخصی و منحصر به فرد هر فرد از آن محیط می‌باشد. درک نیازهای احساسی افراد یکسان نیست. ممکن است آغوشی که برای یکی کافی بود برای دیگری ناکافی باشد. خواسته‌هایی که دیده نشده‌اند، تبدیل به زخم می‌شوند و این زخم‌ها همان‌هایی هستند که بعدها ممکن است مشکلات زیادی از جمله اعتیاد را رقم بزنند.

اعتیاد از کجا شروع می‌شود؟

اعتیاد به صورت ناگهانی و از روز اول با مواد مخدر شروع نمی‌شود. بلکه می‌تواند از زمان‌های زیر آغاز شود؛

1. دردی در درون ما باقی می‌ماند. 
2. هیچکس آن درد را نمی‌بیند و درک نمی‌کند. 
3. ما خودمان دست به کار می‌شویم برای التیام آن درد. 
4. ممکن است که این درد سال‌ها قبل به وجود آمده باشد. اما نقطه ترکیدن آن در نوجوانی،  جوانی یا حتی میانسالی خواهد بود.

دلیل سختی ترک اعتیاد 

افرادی که درگیر اعتیاد می‌شوند، خودشان هم ناراضی هستند و دوست دارند که از این منجلاب بیرون بیایند. اما دو عامل اصلی وجود دارد که باعث می‌شود ترک اعتیاد بسیار سخت باشد و خیلی از افراد نتوانند آن را ترک کنند. این دلایل شامل موارد زیر هستند؛

• لذت بالا: رفتار یا ماده اعتیاد آور به فرد احساس خوشی و لذت سریع می‌دهد. برای مثال مصرف مواد مخدر باعث ترشح دوپامین بالا شده، دیدن فیلم پورن تحریک بالا را ایجاد می‌کند و حتی نوشیدن قهوه حس شارژ شدن خواهد داد.
• اختلال عملکردی در نبود آن: فرد بدون آن ماده یا رفتار، دچار کاهش کارایی و افت روحی و فیزیکی خواهد شد. برای مثال بدون قهوه تمرکز ندارد، بدون الکل بی‌قرار می‌شود، بدون شبکه‌های اجتماعی بی‌هدف و خالی می‌ماند.

اعتیادهای پنهان و مدرن را بشناسید! 

در حال حاضر اعتیاد فقط به موارد غیرقانونی محدود نشده و حتی رفتارهای به ظاهر عادی یا حتی مثبت هم می‌توانند اعتیاد آور باشند.  برخی از اعتیادهای پنهان و مدرن امروزی عبارتند از؛ 

• اعتیاد به تلفن همراه: چک کردن مداوم پیام‌ها حتی بدون نوتیفیکیشن، وابستگی روانی به در دست داشتن گوشی، احساس اضطراب در نبود گوشی همراه یا آفلاین بودن. 
• اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی: اسکرول بی‌هدف در اینستاگرام، تیک تاک یا توییتر. مقایسه دائمی خود با دیگران در شبکه‌های اجتماعی، تاثیر مستقیم بر اعتماد به نفس و خلق و خو.
• اعتیاد به کافئین (چای و قهوه): داشتن سردرد، خستگی یا کاهش تمرکز بدون نوشیدن چای و قهوه، نوشیدن بی‌رویه کافئین برای بیدار ماندن یا شارژ شدن.
• اعتیاد به کار: عدم توانایی در استراحت یا داشتن تعطیلات، احساس گناه در زمان استراحت، نادیده گرفتن روابط یا سلامت برای انجام کار بیشتر.
• اعتیاد به یادگیری و مطالعه: مطالعه وسواس گونه و گریز از واقعیت، فرار از تصمیم گیری با بهانه هنوز به مقدار کافی نمی‌دانم، داشتن وسواس دائمی برای دانستن بدون عمل.
• ورزش افراطی: انجام ورزش‌های سنگین و پرفشار به صورت دائمی و مداوم و عدم در نظر گرفتن سلامت و نیاز بدن.

طبق آمار به دست آمده از روانپزشکان، کافئین و شبکه‌های اجتماعی در صدر فهرست اعتیادهای قرن ۲۱ قرار دارند. حتی جلوتر از مواد مخدر و الکل! 

دلیل نادیده گرفته شدن بعضی از اعتیادها 

خیلی از اعتیادها اصلاً اعتیاد دانسته نمی‌شوند و کاملاً نادیده گرفته خواهند شد.  دلیل آن هم این است که معمولاً قانونی و در دسترس هستند. همچنین در ظاهر بی‌خطر می‌باشند. برای مثال؛ هیچکس برای اعتیاد به قهوه مجازات نخواهد شد. کسی که ساعت‌ها در اینستاگرام می‌چرخد، توبیخ نمی‌شود. اما آسیب این اقدامات کمتر از اعتیادهای کلاسیک نیست، فقط پنهان‌تر است.

راه‌های مقابله با اعتیاد 

برای مقابله با اعتیاد رفتاری یا یاد به مواد می‌توانید راه‌های مختلفی را امتحان کنید که این راه‌ها را در جدول زیر برای شما آماده کردیم؛

سخن آخر

در این محتوا دانستیم اعتیاد چیست و ریشه‌های آن به چه مواردی برمی‌گردد. باید بدانید اعتیاد چیزی نیست که صرفاً با نصیحت یا انگیزه از بین برود. اعتیاد پاسخ روان ما به زخمی است که هیچکس ندیده و آن را درمان نکرده است. تنها راه درمان اعتیاد شناخت آن زخم، فهم آن نیاز و یافتن روش‌ های سالم برای التیام است. ما در مجموعه دریچه آگاهی بستر مناسبی را فراهم کرده‌ایم تا برای التیام زخم‌های شما و رهایی از اعتیاد کنارتان باشیم.