شخصیت ناجی

در این محتوا از دریچه آگاهی به شخصیت ناجی می‌پردازیم. اصطلاحا شخصیت ناجی فردی است که خودش را وقف کمک به دیگران کرده و حاضر است که خودش آسیب ببیند اما به دیگران کمک کند. این فرد در ظاهر کاملاً بالغ، فداکار، مسئول و دوست داشتنی به نظر می‌رسد. اما در لایه‌ های زیرین شخصیتی او شاهد نقشی بیمارگونه، فرساینده و از خود گذشته هستیم. 

سندروم ناجی به این صورت است که فرد خود را دائماً مسئول نجات دیگران می ‌داند. حتی وقتی که نیاز واقعی به این نجات نیست یا دیگران خودشان توان کمک به خود را دارند، اما باز فرد با شخصیت ناجی برای کمک اقدام می‌کند. اگر فردی با اختلال ناجی نتواند به کسی کمک کند دچار احساس گناه، بی‌فایده بودن و پوچی خواهد شد.

تفاوت ناجی با فداکاری سالم در چیست؟

شخصیت مبتلا به سندروم ناجی با فردی که فداکاری سالم انجام می ‌دهد، کاملاً متفاوت است. به همین منظور آگاهی از این تفاوت‌ها به شناخت بهتر هر کدام از این مفاهیم منجر می‌شود. این تفاوت ‌ها را در جدول زیر شرح می‌دهیم.

سندروم ناجی

ویژگی‌های رفتاری شخصیت ناجی 

وقتی یک فردی با شخصیت سندروم ناجی مواجه شود، ویژگی‌ های مختلفی در وجود او نهادینه خواهند شد که این ویژگی‌ها عبارتند از؛

• عدم توانایی برای نه گفتن 
• احساس گناه در اثر عدم کمک 
• وابستگی به نقش کمک کننده
• کمک به کسانی که حتی نمی‌خواهند تغییر کنند.
• نادیده گرفتن نیازها، خواسته‌ها و مرزهای شخصی خود
• احساس پوچی و بی‌هویتی وقتی که کسی برای نجات دادن، دور و برشان وجود ندارد.

دلایل شکل گرفتن شخصیت ناجی 

معمولاً شخصیت ناجی در اثر دلایل مختلف شکل می‌گیرد که این دلایل می‌توانند در هر فرد متفاوت باشند. در ادامه به تفصیل به این موارد اشاره می کنیم؛

• کودکی و محیط خانواده: طبیعتاً تجربه عشق مشروط یعنی فقط وقتی مفید باشی دوستت داریم یا فرزند والدین ناتوان، معتاد یا وابسته بودن باعث می‌شود تا فرد در بزرگسالی شخصیت ناجی پیدا کند.
• عزت نفس پایین: افرادی که نیاز به احساس مفید بودن جهت داشتن احساس ارزشمندی دارند و تعریف خوب بودن را در این می‌بینند که دیگران را خوشحال کنند، عموماً عزت نفس بسیار پایینی داشته و باید روی عزت نفس خودشان کار کنند تا این مشکل به بهترین شکل حل شود.
• داشتن ترس‌های درونی: ترس از بی‌ ارزشی، طرد شدن یا بی‌ معنایی همه و همه باعث شکل‌گیری شخصیت ناجی در یک فرد می‌شوند. اگر با این ترس‌های درونی دست و پنجه نرم می‌کنید، سعی در رفع آن ها داشته باشید تا به روح و روان خود کمک کنید.
• تجربه‌های پاداش‌ دار: خیلی از افراد به علت داشتن تجربه‌های پاداش‌ دار دچار شخصیت ناجی می‌شوند. معمولا این تجربه‌ها به این شکل اتفاق می‌افتند که فرد بابت فداکاری که انجام می‌دهد مورد تحسین و تمجید قرار می‌گیرد. با جملاتی مانند: تو چقدر مهربونی، تو فرشته‌ای و… فرد برای کمک‌های بیشتر حتی در صورت عدم لزوم تشویق شده و شخصیت ناجی پیدا می‌کند.

عواقب و آسیب‌های نقش ناجی 

فردی که شخصیت ناجی داشته باشد، به مرور زمان عواقب و آسیب‌های زیادی در زندگی او رخ می‌دهند. جهت جلوگیری از بروز این عواقب و آسیب‌ها همین حالا جهت دریافت مشاوره و درمان به سایت دریچه آگاهی مراجعه داشته باشید. برخی از این آسیب‌ها شامل موارد زیر می‌شوند؛

• فرسودگی جسمی و روانی 
• فراموشی یا تخریب خود واقعی 
• از دست رفتن مرزهای سالم در رابطه
• وابستگی دیگران به شخصیت ناجی و تشویق رفتارهای قربانی گونه در اطرافیان 
• گیر کردن در چرخه نجات دادن، بی نتیجه بودن، فرسودگی و جستجوی قربانی جدید‌

وابستگی دیگران به نقش ناجی به چه شکل نمود پیدا می‌کند؟

وابستگی دیگران به شخصیت ناجی نیز یک بحث مهم و قابل توجه است که به شکل‌های مختلف بروز پیدا می ‌کند. وقتی فردی به مدت طولانی در نقش ناجی باقی بماند، اطرافیان او دارای ویژگی‌ های زیر خواهند شد؛

• اطرافیان به نقش ناجی و قربانی بودن طرف مقابل عادت می ‌کنند. 
• ممکن است که مسئولیت‌ها و وظایف خود را به گردن شخص ناجی بیندازند. 
• در صورتی که ناجی بخواهد خودش را اولویت قرار دهد، مقاومت کرده و ابراز ناراحتی خواهند داشت.

راهکارهای رهایی از شخصیت ناجی 

برای رهایی از شخصیت ناجی و این سندروم آزاردهنده، می‌توانید راهکارهای مختلفی را امتحان کنید. هرکدام از این راهکارها به صورت جداگانه نتیجه بخش و مفید هستند. 

1. خودآگاهی و پذیرش واقعیت: اولین و مهم‌ترین قدمی که در راستای حل مشکل شخصیت ناجی باید بردارید، داشتن آگاهی نسبت به خود و پذیرش واقعیت است. شما باید تشخیص دهید کمک کردن به دیگران نباید تبدیل به فرار از خود شود. 
2. باز تعریف مرزها: کم کم تمرین کنید که نه گفتن را بدون داشتن احساس گناه انجام داده و انتخاب آگاهانه داشته باشید. در این زمینه که به چه کسی و چه اندازه کمک کنید، تعیین مرزبندی جدید اقدام موثری در زمینه حل مشکل شخصیت ناجی است.
3. بازسازی هویت: به منظور حل مشکل سندروم ناجی باید کشف خودتان را فراتر از نقش نجات دهنده انجام دهید و بدانید هویتی جدا از این موضوع دارید. در نتیجه تمرین مراقبت از خود را به عنوان اولویت اصلی به صورت مداوم انجام داده و به این نتیجه برسید که خودتان در اولویت اول زندگی‌تان قرار دارید و قبل از هر چیز و هر کس، باید به خودتان کمک کنید.
4. حمایت تخصصی: اقدام موثر بعدی که به بهبود سندروم شخصیت ناجی کمک می ‌کند، دریافت مشاوره‌ های تخصصی است که ما در مجموعه دریچه آگاهی با نیروهای متخصص در خدمتتان هستیم.

سخن آخر 

در این محتوا با شخصیت ناجی آشنا شدید و می‌دانید که شخص ناجی در ظاهر افتخار است. اما در واقع به معنی قربانی کردن بی‌وقفه خود برای اثبات ارزشمندی می‌ باشد. نجات دادن دیگران نباید منجر به نابودی خود شود. شما زمانی می‌توانید دیگران را نجات دهید که در ابتدا خودتان را از نقش ناجی نجات داده باشید و ما برای این نجات در مجموعه دریچه آگاهی کنارتان هستیم.