ذهن آگاهی

ذهن آگاهی یا مایندفولنس به معنی توجه کامل و بدون قضاوت به خود و تجربه لحظه حال می‌باشد. برخلاف تصور عموم افراد، ذهن آگاهی به معنای فکر نکردن یا خالی کردن ذهن نیست. بلکه کاملاً برعکس! یعنی اینکه ما خودمان را همان گونه که هستیم مشاهده کنیم بدون زدن برچسب روی خودمان یا اینکه بگوییم من آدم خوبی هستم یا آدم بدی هستم.

در ذهن آگاهی قرار نیست که به هیچ عنوان خودمان را سرزنش کنیم یا جملات این چنینی به خود بگوییم. نباید این فکر را داشته باشم الان نباید حواسم را پرت کنم، چرا امروز حالم خوب نیست و… بلکه ذهن آگاهی یعنی حضور کامل در لحظه و پذیرش خویشتن با نقاط ضعف و قوت. در مجموعه دریچه آگاهی دید بهتری در این زمینه به شما می‌دهیم و کمک می‌کنیم که به ذهن آگاهی سالم برسید.

تفاوت ذهن آگاهی با مدیتیشن 

وقتی که در رابطه با مایندفولنس صحبت می ‌شود، خیلی از افراد به یاد مدیتیشن و مراقبه می‌افتند. بین این موارد شباهت‌ های زیادی وجود دارد. اما این دو فاکتور کاملاً یکسان نیستند و دارای تفاوت‌های خاصی با هم می‌باشند. 

مدیتیشن معمولا تمرینی ساختار یافته برای آرام سازی ذهن بوده اما ذهن آگاهی نوعی نگرش و شیوه زیستن در لحظه است. یعنی من بتوانم در هر شرایطی حضور داشته باشم خودم را بپذیرم. 

در حقیقت ذهن آگاهی می‌تواند از طریق مدیتیشن تقویت شود اما به هیچ عنوان فقط محدود به آن نخواهد بود. 

ذهن آگاهی چیست؟

مراحل ذهن آگاهی 

برای درک بهتر مفهوم انواع ذهن آگاهی می‌توانیم آن را در سه مرحله مختلف بررسی کنیم که این مراحل عبارتند از؛

1. توجه: تمرکز روی یک نقطه خاص برای مثال؛  نگاه کردن به چشم‌هایمان در آینه، گوش دادن به صدای نفس‌ ها یا احساس تپش قلب. 
2. آگاهی: بعد از توجه نوبت به مشاهده و آگاهی می‌رسد. یعنی من متوجه شوم که دقیقاً چه اتفاقی در بدن و ذهنم در حال رخ دادن است. برای مثال ضربان قلبم تند است یا آرام؟ ریتم تنفسم چگونه است؟ چه حسی در بدنم جریان دارد؟
3. پذیرش: آخرین و مهمترین مرحله پذیرش خود بدون قضاوت است. یعنی همه چیز را همانطور که هست بپذیرم. هرگونه احساسات منفی، افکار مزاحم یا حتی ناراحتی‌ها. در چنین لحظه‌ای قرار نیست چیزی را تغییر دهم یا اصلاح کنم فقط می‌پذیرم.

چرا ذهن آگاهی اهمیت دارد؟

ذهن آگاهی یکی از بهترین ابزارها جهت کاهش تنش‌های روزمره و رسیدن به آرامش درونی می‌باشد. دلایل اهمیت ذهن آگاهی را در جدول زیر با هم بررسی می‌کنیم؛

چگونه ذهن آگاهی را تمرین کنیم؟

شما می ‌توانید از طریق تمرین‌های ساده روزانه خودآگاهی و مایندفولنس را در خود تقویت کنید. برخی از راه‌ ها برای تمرین ذهن آگاهی شامل موارد زیر می‌شوند؛

1. تمرکز بر تنفس: چشم ‌ها را بسته و توجه خود را روی دم و بازدم متمرکز کنید و ریتم تنفستان را زیر نظر داشته باشید. بدون اینکه بخواهید آن را تغییر دهید.
2. مشاهده بدن: روبروی آینه قرار بگیرید و به چشمان خود نگاه کنید. به اندام‌ها و حالت چهره خود توجه داشته باشید. این اقدام حس پذیرش خود را تقویت می‌کند.
3. گوش دادن آگاهانه: روی صداهای بدن تمرکز کنید. برای مثال ضربان قلب یا صدای نفس‌ها. می‌توانید این تمرین را در طبیعت نیز انجام داده و به صدای پرندگان یا وزش باد گوش دهید.
4. مدیتیشن و یوگا: مدیتیشن و یوگا جزو تمرین‌های مکمل ذهن آگاهی هستند که باعث آرام سازی ذهن و افزایش تمرکز خواهند شد.
5. حضور کامل در کارهای روزمره: شاید مهمترین و کاربردی‌ترین تمرین همین اقدام باشد کافی است که کارهای ساده روزانه مانند ظرف شستن، آشپزی یا رانندگی را با تمرکز کامل انجام دهید. برای مثال اگر ظرف می‌شویید، فقط به حرکت دست و کف صابون توجه کنید. اگر رانندگی می‌کنید به تغییر دنده فشار پا روی پدال و نگاه در آینه‌ها دقت داشته باشید. این تمرین‌های کوچک ذهن شما را منسجم و آرام می‌کنند.
6. نوشتن: می توانید از اتفاقات روزمره و چیزهایی که ذهنتان را مشغول کرده است، بنویسید. این اقدام ذهن را از افکار پراکنده خالی کرده و به ایجاد تمرکز و ذهن آگاهی کمک می کند تا آگاهی عمیق تری نسبت به درون خود پیدا کنید. 

مزایای دراز مدت ذهن آگاهی 

تمرین مداوم ذهن آگاهی تاثیرات شگفت انگیز و نکات مثبت زیادی در زندگی برای شما خواهد داشت که این مزایا شامل موارد زیر می‌شوند؛

• بهبود کیفیت خواب 
• افزایش رضایت از زندگی 
• کاهش واکنش‌ های هیجانی شدید 
• افزایش توانایی در حل مسئله و تصمیم گیری 
• ایجاد احساس آرامش و شادی پایدار 

سخن آخر 

ذهن آگاهی یا مایندفولنس فقط یک تکنیک نبوده بلکه نوعی شیوه زندگی است. اینکه بتوانید در لحظه حال زندگی کنید، خود را همانطور که هستید بپذیرید و به جای غرق شدن در افکار گذشته یا نگرانی‌های آینده توجه خود را به لحظه اکنون بیاورید. 

با تمرین‌ های ساده مانند: تمرکز روی تنفس،  مشاهده بدن یا انجام آگاهانه کارهای روزمره می‌توانید این مهارت را به بهترین شکل تقویت کنید. نتیجه تقویت این مهارت کاهش استرس،  افزایش تمرکز و پذیرش عمیق‌تر خود و دیگران خواهد بود.

در نهایت ذهن آگاهی پلی میان آرامش درونی و زندگی روزمره است. ابزاری که به شما کمک می‌کند در دنیای پر از هیاهوی امروز لحظه‌ای مکث کرده و به خودتان فرصت دوباره دهید.